Ketidaklayakan Pemohon Bujang

Latar Belakang

Kes ini berkenaan seorang kanak-kanak, Z, dilahirkan pada tahun 2014 di Minnesota, Amerika Syarikat, melalui susunan penyewaan rahim. Kanak-kanak tersebut dikandung menggunakan sperma bapa pemohon dan telur penderma tanpa nama. Walaupun mahkamah AS telah mengeluarkan penghakiman yang menetapkan keibubapaan tunggal bapa tersebut dan melepaskan ibu tumpang daripada semua hak undang-undang, undang-undang United Kingdom masih mengiktiraf ibu tumpang tersebut sebagai ibu yang sah. Sebaik sahaja kembali ke UK, bapa tersebut memohon perintah ibu bapa di bawah Seksyen 54 Akta Kesuburan Manusia dan Embriologi 2008 (HFEA 2008) untuk memastikan status undang-undangnya.

Hujah-hujah Pihak-pihak

Halangan undang-undang utama ialah Seksyen 54(1) HFEA 2008 secara jelas menyatakan bahawa perintah ibu bapa hanya boleh dibuat atas permohonan oleh “dua orang”.

• Pemohon: Bapa tersebut menghujahkan bahawa keperluan “dua orang” adalah campur tangan diskriminatif ke atas hak dirinya dan kanak-kanak tersebut kepada kehidupan peribadi dan keluarga di bawah Perkara 8 dan 14 Konvensyen Eropah mengenai Hak Asasi Manusia. Beliau menghujahkan bahawa mahkamah patut menggunakan kuasanya di bawah Akta Hak Asasi Manusia 1998 untuk “membaca turun” (read down) statut tersebut—mentafsirkan “dua orang” untuk merangkumi seorang individu tunggal—bagi menjadikannya patuh kepada konvensyen tersebut. Beliau menegaskan bahawa individu bujang layak untuk mengambil anak angkat, dan tiada sebab logik untuk melayan penyewaan rahim secara berbeza.
• Wakil Kanak-kanak: Mewakili Z, CAFCASS Legal menyokong pendirian bapa tersebut, menggalakkan mahkamah mencari cara untuk memberikan perintah tersebut demi kepentingan terbaik kanak-kanak itu.

Keputusan Hakim

Sir James Munby, Presiden Bahagian Keluarga, menolak permohonan tersebut. Beliau memutuskan bahawa tidak terbuka kepada mahkamah untuk membuat perintah ibu bapa bagi seorang pemohon tunggal dan bahawa Seksyen 54(1) tidak dapat “dibaca turun” untuk merangkumi individu.

Rasional Penghakiman

Rasional mahkamah menekankan had-had tafsiran kehakiman berbanding peranan Parlimen:

• “Ciri Asas” Undang-undang: Hakim memutuskan bahawa prinsip bahawa hanya sepasang boleh memohon perintah ibu bapa adalah “ciri yang jelas dan menonjol” dan “prinsip utama” perundangan tersebut sejak tahun 1990.
• Bertentangan dengan “Hala Tuju” Perundangan: Walaupun mahkamah sebelum ini telah “membaca turun” bahagian-bahagian lain Seksyen 54 (seperti had masa enam bulan), itu dianggap sebagai prosedur. Sebaliknya, keperluan bagi “dua orang” menjurus kepada “teras dan intipati sebenar” statut tersebut. Untuk menukar “dua orang” kepada “seorang” akan menjadi tindakan perundangan, bukan tafsiran, yang mahkamah tidak mempunyai kuasa untuk melakukannya.
• Pilihan Dasar yang Disengajakan: Hakim menyatakan bahawa Parlimen secara khusus telah membincangkan dan menolak pindaan untuk membenarkan pemohon tunggal pada tahun 2008. Pandangan Parlimen ialah penyewaan rahim, yang melibatkan perjanjian pra-kandungan untuk menyerahkan seorang kanak-kanak, adalah tanggungjawab yang “lebih baik dikendalikan oleh sepasang”.

Kesimpulan

Dalam kes Re Z, mahkamah mengesahkan bahawa ia tidak boleh mengatasi bahasa statutori yang jelas yang mewakili pilihan dasar asas oleh Parlimen. Keputusan tersebut mengesahkan bahawa, pada masa itu, ibu bapa tunggal melalui penyewaan rahim adalah dihalang secara undang-undang daripada memperoleh perintah ibu bapa di UK, meninggalkan mereka dengan pengambilan anak angkat sebagai satu-satunya laluan yang tersedia untuk memastikan keibubapaan yang sah.