Undang-undang Probet Malaysia | Pertikaian Pentadbir Harta Pusaka | Apakah Aspek Undang-undang yang Dipertimbangkan oleh Mahkamah?

Undang-undang Probet Malaysia | Pertikaian Pentadbir Harta Pusaka | Apakah Aspek Undang-undang yang Dipertimbangkan oleh Mahkamah?

Dalam episod ini, kita akan membincangkan satu isu lazim dalam pentadbiran harta pusaka di Malaysia: siapakah yang patut dilantik sebagai pentadbir harta pusaka si mati, serta faktor-faktor utama yang dipertimbangkan oleh Mahkamah semasa membuat keputusan mengenai pelantikan tersebut.

1. Institusi Utama yang Terlibat dalam Pentadbiran Harta Pusaka di Malaysia

Di Malaysia, pentadbiran harta pusaka si mati mungkin melibatkan tiga institusi utama:

Mahkamah

Pejabat Tanah

Amanah Raya

Episod ini memberi tumpuan khusus kepada peranan Mahkamah dalam melantik pentadbir, dan bagaimana Mahkamah menilai tuntutan yang bercanggah apabila waris tidak mencapai kata sepakat.

2. Jika Terdapat Wasiat: Pertikaian Biasanya Dapat Dielakkan

Sebagai prinsip umum, jika si mati meninggalkan wasiat yang sah, pertikaian mengenai “siapa yang patut menguruskan harta pusaka” kurang berkemungkinan berlaku. Ini kerana wasiat biasanya mengenal pasti:

waris, dan

pelaksana wasiat (executor),

dan pelaksana wasiat akan mentadbir harta pusaka tersebut mengikut terma-terma yang terkandung dalam wasiat.

3. Jika Tiada Wasiat: Waris Perlu Bersetuju Mengenai Pentadbir

Apabila si mati meninggal dunia tanpa meninggalkan wasiat (iaitu secara *intestate*), waris secara amnya perlu mencapai kata sepakat mengenai:

siapa yang patut dilantik sebagai pentadbir, dan

sama ada lebih daripada seorang pentadbir perlu dilantik.

Walau bagaimanapun, jika waris tidak dapat mencapai persetujuan—contohnya apabila beberapa orang adik-beradik mempertikaikan pelantikan tersebut—maka perkara itu perlu dirujuk kepada Mahkamah untuk diputuskan.

4. Berapa Ramai Pentadbir yang Boleh Dilantik oleh Mahkamah?

Mahkamah mempunyai kuasa untuk melantik sehingga empat (4) orang pentadbir, tertakluk kepada keadaan setiap kes dan kesesuaian praktikal pelantikan tersebut. Akhirnya, bilangan pentadbir yang dilantik bergantung pada faktor-faktor seperti:

kesediaan individu yang dicadangkan untuk menjadi pentadbir, dan

sama ada pelantikan sedemikian boleh dilaksanakan secara praktikal.

5. Pertimbangan Mahkamah dalam Melantik Pentadbir

Dalam menentukan siapa yang patut dilantik sebagai pentadbir, Mahkamah secara amnya memberi penekanan kepada:

kepentingan terbaik harta pusaka dan benefisiari secara keseluruhannya, dan

budi bicara Mahkamah dalam menilai pihak yang paling sesuai untuk menguruskan harta pusaka tersebut dengan penuh tanggungjawab.

Dari segi praktikal, Mahkamah sering mengambil kira aturan yang paling baik dalam melindungi kepentingan majoriti benefisiari, namun tetap berpandukan kepada kesesuaian menyeluruh calon pentadbir yang dicadangkan.

6. Perlindungan Segera: Bolehkah Mahkamah Melantik Pentadbir Sementara?

Satu kebimbangan lazim timbul apabila, sebelum Mahkamah membuat keputusan muktamad, terdapat:

pertikaian yang ketara dalam kalangan benefisiari, dan/atau

risiko bahawa seseorang sedang menyalahgunakan atau melupuskan aset harta pusaka.

Di Malaysia, sebelum seseorang pentadbir dilantik secara rasmi, tiada sesiapa pun—termasuk benefisiari—boleh menguruskan aset harta pusaka tanpa kuasa yang sah. Ini termasuk tindakan seperti:

mengutip hasil sewaan daripada hartanah harta pusaka, atau

mengambil alih kawalan ke atas aset milik si mati dengan cara lain.

Sekiranya terdapat bukti atau dakwaan yang boleh dipercayai bahawa aset harta pusaka sedang diuruskan secara tidak wajar, pihak yang terjejas boleh memohon kepada Mahkamah untuk pelantikan pentadbir sementara.

7. Pentadbir Sementara: Prinsip Panduan Mahkamah

Semasa mempertimbangkan permohonan bagi pelantikan pentadbir sementara, keutamaan Mahkamah secara amnya adalah untuk:

memelihara harta pusaka dan mengekalkan status quo, serta

mencegah penyalahgunaan, pelupusan, atau urus niaga tanpa kebenaran melibatkan aset harta pusaka,

sementara menunggu keputusan muktamad mengenai siapa yang patut dilantik sebagai pentadbir harta pusaka tersebut.

8. Pelantikan Pihak Ketiga (contohnya, Amanah Raya)

Dalam keadaan tertentu, Mahkamah mungkin cenderung untuk melantik pihak ketiga yang neutral sebagai pentadbir sementara, terutamanya apabila:

waris tidak dapat bekerjasama atau mencapai sebarang persetujuan, dan/atau

Mahkamah berpendapat bahawa melantik mana-mana waris boleh memburukkan lagi konflik atau menimbulkan risiko kepada harta pusaka tersebut.

Dalam situasi sedemikian, Mahkamah boleh melantik Amanah Raya sebagai pentadbir sementara.

Mengenai fi, Amanah Raya mengenakan caj berdasarkan struktur fi yang diguna pakainya, yang biasanya boleh diperoleh daripada sumber awam, termasuk laman web rasminya.

9. Pemerhatian Praktikal mengenai Kepantasan dan Kecekapan

Secara amnya, apabila waris dapat mencapai kata sepakat dan bekerjasama, pentadbiran harta pusaka boleh berjalan dengan lebih cekap.

Sebaliknya, apabila pihak ketiga dilantik, tempoh masa mungkin bergantung pada faktor-faktor seperti beban kerja pihak ketiga tersebut dan proses pentadbirannya.

10. Perkara Utama untuk Dipertimbangkan

Tiada penyelesaian tunggal yang sesuai untuk semua situasi; setiap kes bergantung pada fakta-fakta khususnya.

Adalah penting untuk mendapatkan nasihat sewajarnya daripada peguam yang berpengalaman dalam pentadbiran harta pusaka dan kes probet yang dipertikaikan.

Jika boleh, adalah lebih baik bagi waris untuk mencapai kata sepakat mengenai kedua-dua perkara berikut:

bagaimana harta pusaka itu harus diuruskan, dan

siapa yang harus mentadbirnya,
kerana langkah ini boleh mengurangkan kos, kelewatan, dan konflik.