Memiliki kedua-dua pasport dan kad MyKid, namun diklasifikasikan sebagai bukan warganegara? "Pengajaran Pahit Kekalahan Mutlak" dalam Kes Berkaitan Hak Kewarganegaraan bagi Kanak-kanak yang Lahir di Luar Ikatan Perkahwinan yang Sah

📌 Butiran Utama Kes

👤 Individu Utama: Encik H (berketurunan India, berusia sekitar 25 tahun)

👶 Latar Belakang:

Dilahirkan pada tahun 2001 di Hospital Pusat Ipoh; bapanya ialah warganegara Malaysia manakala ibunya warga Thailand. Ibu bapanya tidak pernah mendaftarkan perkahwinan mereka, dan ibunya meninggalkan rumah ketika beliau berusia 1 tahun 2 bulan, lalu menghilangkan diri sejak itu. Beliau membesar dengan menerima suntikan vaksin dan bersekolah, malah memperoleh pasport antarabangsa Malaysia ketika berusia lebih sedikit daripada setahun serta pernah ke Sarawak menggunakan pasport tersebut.

⚖️ Keputusan Mahkamah:

Pada 30 Jun 2026, Mahkamah Rayuan menolak permohonan kewarganegaraannya, walaupun beliau memiliki pasport, nombor MyKid, dan rekod vaksinasi sejak kecil.

⚖️ Tiga Fakta Undang-undang Utama daripada Keputusan Mahkamah Rayuan

1️⃣ Kelahiran “di luar ikatan perkahwinan” memutuskan hubungan nasab bapa (Lampiran Dua, Perkara 17 Perlembagaan)

▫️ Prinsip undang-undang: Menurut Perlembagaan Persekutuan, jika seseorang kanak-kanak dilahirkan di luar ikatan perkahwinan, istilah “bapa” atau “ibu bapa” dalam undang-undang hanya boleh merujuk kepada ibu dari segi perundangan.

▫️ Keputusan mahkamah: Oleh sebab ibu bapanya tidak pernah mendaftarkan perkahwinan, Encik H hanya boleh mengikut kewarganegaraan ibunya (Thailand). Walaupun bapa kandungnya ialah warganegara Malaysia, hubungan darah tersebut tidak sah dari segi undang-undang.

💡 Pengajaran: Tugas mahkamah bukanlah bertindak atas dasar belas kasihan, sebaliknya menguatkuasakan teks Perlembagaan secara tegas.

2️⃣ Pasport dan MyKid ≠ bukti kewarganegaraan

▫️ Salah tanggapan umum: Anggapan bahawa seseorang itu diiktiraf sebagai warganegara hanya kerana kerajaan mengeluarkan pasport atau MyKid.

▫️ Keputusan mahkamah:
🔹 Kewarganegaraan berpunca daripada Perlembagaan Persekutuan, bukan daripada pasport atau sijil kelahiran.
🔹 Kerajaan menjelaskan bahawa semasa pasport dikeluarkan, sistem belum lagi saling berhubung—iaitu satu “kesilapan pentadbiran.”
🔹 Kesilapan pentadbiran tidak boleh mengatasi Perlembagaan; dari segi undang-undang, tiada konsep “dikeluarkan secara tersilap = kewarganegaraan.” 3️⃣ “Beban pembuktian” yang sangat sukar (Perkara 14(1)(e) Perlembagaan)

▫️ Keperluan undang-undang: Kanak-kanak yang lahir di Malaysia dan bukan warganegara semasa kelahiran boleh memohon kewarganegaraan, namun mereka mesti membuktikan bahawa mereka tidak mewarisi sebarang kewarganegaraan asing semasa kelahiran.
▫️ Cabaran praktikal: Undang-undang Thailand menetapkan bahawa jika salah seorang ibu bapa merupakan warga Thailand, anak tersebut secara automatik memperoleh kewarganegaraan Thailand. Encik H tidak dapat membuktikan bahawa beliau tidak mewarisi kewarganegaraan Thailand daripada ibunya—walaupun beliau kini tidak memegang sebarang dokumen asing, ini tidak bermakna beliau “tiada kewarganegaraan” (stateless) semasa kelahiran.

💡 Pilihan dan Nasihat untuk Individu Tanpa Kewarganegaraan yang Berumur Lebih 21 Tahun

⏳ Tempoh masa telah berlalu:
▫️ Perlindungan khas di bawah Perkara 15A Perlembagaan hanya terpakai kepada kanak-kanak atau remaja di bawah umur 21 tahun. Encik H kini sudah dewasa, jadi pilihan tersebut tidak lagi tersedia.

🏛️ Cadangan jalan penyelesaian oleh hakim (Perkara 19 Perlembagaan):
▫️ Beliau masih boleh cuba memohon naturalisasi/kewarganegaraan melalui proses pentadbiran, memandangkan beliau telah menetap di Malaysia untuk tempoh yang cukup lama.

🤝 Nasihat untuk keluarga yang menghadapi situasi serupa:

▫️ Jangan tunggu sehingga anak dewasa untuk menguruskan isu berkaitan identiti. Jika anak menghadapi situasi yang sama, pastikan pendaftaran undang-undang diselesaikan lebih awal dan simpan setiap rekod perubatan serta dokumen pengenalan diri.