Undang-undang Keluarga/Perceraian Malaysia |
Suami enggan membayar nafkah? Bolehkah saya menuntut nafkah tanpa bercerai?

I. Apakah yang boleh dilakukan oleh seorang isteri jika suaminya enggan memberikan nafkah semasa perkahwinan?

Di Malaysia, seorang isteri boleh membuat permohonan kepada Mahkamah di bawah Akta Wanita Bersuami dan Kanak-kanak (Nafkah) 1950 untuk menuntut:

nafkah untuk dirinya sendiri; dan

nafkah untuk anak(-anak), termasuk nafkah untuk anak luar nikah.

Isteri perlu memfailkan permohonan melalui peguam dan menyatakan perbelanjaan sara hidup bulanannya. Suami akan diberi peluang untuk memberikan maklum balas. Setelah meneliti afidavit dan hujahan pihak-pihak yang terlibat, Mahkamah boleh mengeluarkan perintah yang menetapkan:

jumlah bulanan yang perlu dibayar;

tarikh kuat kuasa perintah tersebut; dan

sama ada perintah itu berkuat kuasa secara ke belakang (retrospektif) bagi menampung bulan-bulan yang belum dibayar sebelum ini.

II. Adakah proses permohonan ini rumit? Berapa lamakah masa yang diambil?

Secara umumnya, proses ini tidak rumit. Perkara utamanya ialah sama ada urusan ini dikendalikan oleh peguam yang berpengalaman. Dalam kebanyakan kes:

keputusan boleh diperoleh dalam tempoh kira-kira 3 hingga 4 bulan.

Mahkamah juga mempunyai kuasa untuk mengarahkan supaya pembayaran dimulakan:

dari tarikh perintah dikeluarkan; atau

secara retrospektif, termasuk tunggakan bagi bulan-bulan terdahulu yang belum dibayar.

III. Jika suami mempunyai pendapatan yang tinggi, bolehkah nafkah dipotong terus daripada gajinya?

Ya, tetapi ini mesti dilakukan melalui permohonan mahkamah. Mahkamah boleh mengarahkan:

majikan suami untuk memotong jumlah tertentu daripada gajinya dan membayarnya terus kepada isteri sebagai nafkah.

Apabila majikan terlibat:

syarikat mesti mematuhi proses mahkamah; dan

jabatan sumber manusia (HR) biasanya akan terlibat.

Bagi eksekutif kanan atau pekerja peringkat pengurusan, keadaan ini sering menimbulkan tekanan praktikal yang ketara dan, dari segi pelaksanaan, ia merupakan salah satu kaedah penguatkuasaan yang lebih berkesan.

IV. Adakah jumlahnya tetap, atau akan berubah-ubah setiap bulan?

Mahkamah biasanya akan menetapkan:

jumlah bulanan yang tetap.

Ini kerana jumlah yang tetap dan jelas memudahkan proses penguatkuasaan sekiranya suami gagal membuat pembayaran, termasuk permohonan untuk potongan gaji, perintah garnis (penahanan dana) akaun bank, atau langkah-langkah penguatkuasaan yang lain. Jika mana-mana pihak tidak berpuas hati dengan keputusan tersebut, rayuan boleh difailkan mengikut lunas undang-undang.

V. Jika suami bekerja di luar negara, adakah isteri masih boleh menuntut nafkah?

Ia bergantung pada keadaan:

Gaji masih dibayar oleh syarikat Malaysia: tindakan penguatkuasaan masih boleh diambil terhadap majikan tempatan.

Gaji dibayar oleh syarikat asing: perintah mahkamah Malaysia boleh dihantar untuk penguatkuasaan di luar negara di bawah undang-undang yang berkaitan, namun prosedurnya biasanya lebih rumit dan memakan masa. Sama ada ia berbaloi atau tidak bergantung pada jumlah yang terlibat dan kebolehlaksanaan tindakan tersebut.

VI. Bagaimana jika suami tidak dapat dihubungi dan keberadaannya di luar negara tidak diketahui?

Jika suami ialah warganegara Malaysia, biasanya beliau masih mempunyai akaun bank tempatan. Isteri boleh memohon untuk:

membekukan dan/atau menyita dana dalam akaun bank beliau.

Jika jumlah tunggakan mencapai ambang kebankrapan, isteri boleh mempertimbangkan prosiding kebankrapan. Sebaik sahaja perintah kebankrapan dikeluarkan, keupayaan suami untuk ke luar negara akan disekat, yang mungkin menjejaskan pekerjaannya di luar negara secara ketara.

VII. Adakah nafkah mesti dibayar secara tunai semata-mata?

Tidak semestinya. Isteri boleh memohon perintah mahkamah yang menghendaki suami untuk:

membayar bayaran pendahuluan kenderaan; dan/atau

membayar perbelanjaan khusus yang berkaitan dengan kehidupan seharian.

Walau bagaimanapun, perkara-perkara ini mesti dinyatakan dengan jelas dalam dokumen permohonan, dan kelulusannya tertakluk kepada budi bicara Mahkamah.

VIII. Jika pihak-pihak tidak berkahwin secara sah tetapi mempunyai anak, bolehkah nafkah dituntut?

Ya—nafkah untuk anak boleh dituntut. Jika sijil kelahiran anak mencatatkan nama kedua-dua ibu bapa:

ibu boleh menuntut nafkah anak daripada bapa.

Walau bagaimanapun, ibu tidak boleh menuntut nafkah untuk dirinya sendiri sekiranya tiada perkahwinan yang sah.

IX. Bagaimana jika suami tiba-tiba memulakan prosiding perceraian semasa kes nafkah sedang berjalan?

Dari segi amalan, apabila permohonan nafkah sedang menunggu keputusan di mahkamah rendah, sering disyorkan agar isteri menarik balik permohonan tersebut dan menuntut nafkah dalam prosiding perceraian di Mahkamah Tinggi (Bahagian Keluarga). Isteri kemudian boleh memohon untuk:

nafkah interim, sementara menunggu penyelesaian prosiding perceraian.

Nasihat akhir

Jika anda tidak menerima nafkah selama berbulan-bulan dan keadaan hidup anda menjadi sukar:

anda tidak perlu terus menanggungnya;

dapatkan bantuan guaman seawal mungkin; dan

berunding dengan peguam yang berpengalaman dalam undang-undang keluarga dan hal ehwal nafkah. Semakin awal anda bertindak, semakin baik anda dapat melindungi keperluan asas serta hak undang-undang diri anda dan anak-anak anda.