Podcast: Family Law (MALAY)

I. Sekiranya nafkah telah dibayar sebelum perceraian, bolehkah ia diteruskan selepas perceraian? Jika, sepanjang tempoh perkahwinan, suami telah memberikan nafkah kepada isteri secara konsisten dan berkala (contohnya, melalui pemindahan bank bulanan), isteri boleh memohon kepada Mahkamah untuk meneruskan pemberian nafkah tersebut selepas perceraian. Perkara penentu bukanlah sekadar sama ada pihak-pihak telah bercerai, tetapi sama ada: bayaran tersebut dibuat bagi tempoh masa yang berpanjangan; bayaran itu bertujuan untuk mengekalkan taraf hidup yang dinikmati semasa perkahwinan; dan terdapat bukti dokumentari (contohnya, rekod pemindahan bank, penyata, resit). Jika isteri dapat menunjukkan bahawa aturan ini merupakan sebahagian daripada gaya hidup yang diamalkan oleh pihak-pihak tersebut, Mahkamah secara amnya akan memberikan pertimbangan sewajarnya terhadap perkara itu.

I. Apakah yang boleh dilakukan oleh seorang isteri sekiranya suaminya enggan memberikan nafkah sepanjang tempoh perkahwinan? Di Malaysia, seorang isteri boleh mengemukakan permohonan kepada Mahkamah di bawah Akta Wanita Berkahwin dan Kanak-kanak (Nafkah) 1950 untuk menuntut: nafkah bagi dirinya sendiri; dan nafkah bagi anak-anak, termasuk nafkah untuk anak luar nikah. Isteri tersebut perlu memfailkan permohonan melalui peguam serta memperincikan perbelanjaan sara hidup bulanannya. Suami akan diberi peluang untuk memberikan maklum balas. Setelah meneliti afidavit dan hujahan pihak-pihak yang terlibat, Mahkamah boleh mengeluarkan perintah yang menetapkan: jumlah bayaran bulanan; tarikh kuat kuasa perintah; dan sama ada perintah tersebut akan dikuatkuasakan secara retrospektif bagi meliputi bulan-bulan yang belum dibayar sebelum ini.

I. Apakah yang dimaksudkan dengan “zina”? Secara ringkas, zina merujuk kepada hubungan seksual secara sukarela antara dua orang, di mana sekurang-kurangnya salah seorang daripada mereka telah berkahwin dan perkahwinan tersebut masih sah dan berterusan. Elemen-elemen utamanya ialah: hubungan seksual secara sukarela; dan salah seorang pihak terikat dengan perkahwinan yang sedia ada. Oleh sebab hubungan seksual jarang disaksikan atau dirakam oleh pihak ketiga, pada praktiknya, zina amat sukar dibuktikan di mahkamah.

Keganasan Rumah Tangga Bukan Sekadar Serangan Fizikal: Dua Kategori Utama. Secara umumnya, keganasan rumah tangga boleh difahami melalui dua kategori utama: Keganasan fizikal, yang merangkumi tindakan seperti serangan, menolak, atau menyebabkan kecederaan fizikal; serta penderaan psikologi atau emosi, yang merangkumi penghinaan berterusan, ugutan, penderaan secara lisan, paksaan, intimidasi, dan apa yang sering digambarkan sebagai “keganasan dingin” atau pengabaian emosi. Perkara penting yang perlu diberi perhatian ialah mangsa bukan sahaja terdiri daripada wanita, malah juga lelaki. Kanak-kanak juga mungkin termasuk dalam skop perlindungan ini, memandangkan undang-undang dan prosedur berkaitan keganasan rumah tangga boleh diguna pakai terhadap mangsa kanak-kanak juga.

1. Definisi: “Pengambilan Anak Angkat Melibatkan Warga Asing” – Secara umumnya, perkara ini boleh difahami dalam dua situasi: (A) Salah seorang pasangan ialah warga asing manakala seorang lagi ialah warganegara Malaysia. Situasi ini biasanya tidak dianggap sebagai “pengambilan anak angkat melibatkan warga asing” dalam erti kata yang sebenar, memandangkan keluarga tersebut lazimnya menetap di Malaysia. Dalam keadaan sedemikian, proses pengambilan anak angkat biasanya dilaksanakan mengikut prosedur Malaysia, tanpa sebarang perbezaan ketara semata-mata disebabkan oleh status salah satu pihak sebagai warga asing.

Apabila orang ramai mendengar istilah “peguam perceraian” atau “undang-undang keluarga”, tanggapan awal mereka selalunya ialah kami hanya mengendalikan kes perceraian. Hakikatnya, banyak permohonan undang-undang keluarga tidak semestinya melibatkan perceraian. Topik hari ini menyentuh satu pilihan yang berkait rapat dengan prosedur perceraian tetapi bukanlah perceraian itu sendiri—iaitu Pemisahan Secara Kehakiman (*Judicial Separation*). Ramai orang berhadapan dengan situasi di mana mereka mendapati berlakunya kecurangan atau hubungan telah benar-benar runtuh, namun mereka tidak mahu bercerai. Sebab-sebabnya pelbagai: ada yang ingin mengekalkan gambaran “keluarga yang lengkap” demi anak-anak; ada yang tidak mahu membenarkan pihak satu lagi berkahwin semula serta-merta selepas perceraian; dan ada juga yang sekadar belum bersedia untuk menamatkan status undang-undang perkahwinan, walaupun kehidupan bersama tidak lagi dapat diteruskan.

1. Adakah kehadiran di JPN diwajibkan bagi setiap kes perceraian? Tidak semestinya. Sekiranya kedua-dua pihak bersetuju untuk bercerai (dan telah mencapai persetujuan mengenai terma-termanya), proses umumnya adalah seperti berikut: kedua-dua pihak berunding dan bersetuju mengenai terma perceraian (yang mestilah sah di sisi undang-undang); terma-terma tersebut direkodkan secara bertulis, ditandatangani, dan disahkan; dokumen-dokumen tersebut difailkan di Mahkamah; kedua-dua pihak hadir di Mahkamah pada tarikh pendengaran; dan Hakim membenarkan perceraian tersebut berdasarkan terma-terma yang telah dipersetujui. Dalam keadaan sedemikian, secara amnya tiada keperluan untuk menjalani proses perdamaian JPN. Keperluan untuk hadir di JPN biasanya timbul apabila: perceraian tersebut bersifat unilateral (iaitu, salah satu pihak tidak bersetuju untuk bercerai atau pihak-pihak berkenaan tidak dapat mencapai persetujuan mengenai terma-termanya); dalam kes sedemikian, perkara itu biasanya akan diteruskan melalui proses perdamaian JPN.

Apabila mendengar istilah “injunksi” (perintah mahkamah), ramai yang serta-merta membayangkan akaun bank yang dibekukan, larangan perjalanan, atau pembekuan aset. Namun, fokus di sini adalah berbeza. Ia berkisar tentang injunksi yang melibatkan kanak-kanak—khususnya, langkah mengawal atau menghalang kanak-kanak daripada dibawa keluar dari Malaysia. Dari segi praktis, injunksi berkaitan kanak-kanak biasanya terbahagi kepada dua bentuk: kebenaran untuk kanak-kanak ke luar negara (termasuk syarat perjalanan, tempoh masa, dan masa kanak-kanak itu mesti dibawa pulang) serta larangan membawa kanak-kanak ke luar negara (menyekat kanak-kanak daripada meninggalkan Malaysia buat sementara waktu dalam keadaan tertentu). 1. Mengapakah injunksi “larangan perjalanan” diperlukan? Apabila ibu bapa sedang menghadapi pertikaian hak penjagaan atau prosiding perceraian, kanak-kanak sering menjadi isu utama. Jika satu pihak membawa kanak-kanak ke luar negara, kanak-kanak tersebut mungkin berada di luar bidang kuasa mahkamah Malaysia. Walaupun mahkamah kemudiannya memberikan hak penjagaan kepada pihak satu lagi, pelaksanaan keputusan tersebut boleh menjadi jauh lebih sukar. Mungkin terdapat cara lain untuk menanganinya kelak, namun ia biasanya melibatkan mahkamah dan undang-undang negara asing, yang merupakan perkara berasingan. Perbincangan di sini tertumpu kepada injunksi yang berada di bawah bidang kuasa mahkamah Malaysia.

Di Malaysia, pengambilan anak angkat bukanlah sesuatu yang boleh dilakukan semata-mata kerana keinginan peribadi. Ia merupakan satu proses perundangan yang berteraskan prinsip “kepentingan terbaik kanak-kanak.” Bagi bukan Muslim, secara umumnya terdapat dua saluran lazim untuk pengambilan anak angkat: pengambilan anak angkat melalui mahkamah dan proses pengambilan anak angkat melalui Jabatan Pendaftaran Negara (JPN). Kedua-dua saluran ini berbeza dengan ketara dari segi tempoh masa, syarat-syarat, serta dokumen yang diperoleh hasil daripada proses tersebut.

Memahami hak penjagaan anak adalah penting bagi memastikan kesejahteraan anak selepas perpisahan. Ketahui lebih lanjut mengenai isu hak penjagaan di sini.