INTERNATIONAL SURROGACY CASE LAW (MALAY)

Pemohon, iaitu pasangan suami isteri yang bermastautin di England, telah memeterai perjanjian ibu tumpangan di Ukraine. Ibu tumpangan tersebut, seorang wanita Ukraine yang sudah berkahwin, telah menjalani prosedur implantasi embrio yang dihasilkan daripada sperma pemohon lelaki dan sel telur penderma tanpa nama. Menurut undang-undang Ukraine, pemohon merupakan ibu bapa yang sah sejak kelahiran bayi; namun, di bawah Akta Persenyawaan dan Embriologi Manusia 1990, ibu tumpangan itu dianggap sebagai ibu yang sah manakala suaminya pula dianggap sebagai bapa yang sah. Keadaan ini mewujudkan situasi yang “serius” di mana bayi kembar tersebut pada hakikatnya tidak mempunyai kewarganegaraan mahupun ibu bapa, serta terkandas di Ukraine sehinggalah mereka diberikan kebenaran budi bicara untuk memasuki UK bagi tujuan prosiding ini.

Pasangan suami isteri tersebut beralih kepada kaedah ibu tumpangan antarabangsa di Rusia selepas menempuh perjalanan yang panjang dan sukar selama 16 tahun untuk menjadi ibu bapa, termasuk menjalani 15 kitaran IVF yang tidak berjaya. Anak lelaki mereka, C, dilahirkan pada tahun 2012 hasil perjanjian dengan sebuah agensi di Rusia, menggunakan sperma si suami dan ovum daripada penderma. Pasangan itu membayar €50,000 kepada agensi tersebut, yang sebahagian daripadanya diperuntukkan untuk menampung kos serta bayaran sagu hati kepada ibu tumpangan. Selepas kelahiran C, pasangan itu pada mulanya memohon pasport British tanpa mendedahkan maklumat mengenai kaedah ibu tumpangan kerana bimbang tidak dapat membawa anak itu pulang; namun, setelah mendapatkan nasihat perundangan terkini, mereka membuat pendedahan penuh kepada pihak berkuasa dan kembali ke UK untuk memohon perintah keibubapaan.

Pasangan yang mendapatkan khidmat ibu tumpang, iaitu A dan B, telah memeterai perjanjian ibu tumpang di India menggunakan sperma B dan ovum daripada seorang penderma. Pasangan kembar, C dan D, dilahirkan pada bulan Disember 2011 dan dibawa ke UK pada tahun 2012. Pasangan itu berpisah tidak lama selepas kepulangan mereka namun terus tinggal serumah sehingga tahun 2014. Mereka sama sekali tidak mengetahui tentang keperluan untuk memohon perintah keibubapaan, kerana menyangka bahawa sijil kelahiran dari India—yang mencatatkan nama mereka sebagai ibu bapa—sudah memadai untuk mengesahkan status mereka di UK. Hanya selepas mendapatkan nasihat guaman susulan perpisahan mereka dan keputusan kes *Re X (A Child)* pada tahun 2014, barulah mereka menyedari bahawa permohonan sedemikian perlu dibuat. Pada masa mereka mengemukakan permohonan pada bulan November 2014, tempoh akhir berkanun selama enam bulan telah pun berlalu selama 17 bulan, dan si bapa pula sedang tinggal di kediaman yang berasingan.

Pemohon, iaitu pasangan lelaki sejenis (A dan B) yang menetap di UK, berhasrat untuk membina keluarga melalui sebuah agensi ibu tumpang di Cyprus. Walaupun agensi tersebut berpangkalan di Cyprus, proses ibu tumpang itu melibatkan pemindahan embrio di Cyprus Utara menggunakan ibu tumpang (X) dari “Negara Y”—sebuah bidang kuasa yang tidak membenarkan amalan ibu tumpang bagi pasangan sejenis. Berikutan nasihat agensi untuk “mengelakkan komplikasi,” pemohon A mengemukakan permohonan sebagai lelaki bujang, dan pasangan itu digalakkan untuk merahsiakan hubungan mereka daripada ibu tumpang serta pihak berkuasa asing. Akhirnya, kanak-kanak tersebut (Z) dilahirkan di “Negara W” pada bulan Januari 2023, dengan A dan ibu tumpang didaftarkan sebagai ibu bapa.

Pasangan yang memulakan proses tersebut—sepasang suami isteri yang bermastautin di United Kingdom—telah membuat perjanjian ibu tumpangan di India. Anak tersebut, X, dilahirkan pada bulan Disember 2011 menggunakan sperma si bapa dan ovum daripada penderma. Disebabkan kurangnya pengetahuan pasangan itu mengenai keperluan undang-undang khusus di bawah Akta Persenyawaan dan Embriologi Manusia 2008 (HFEA 2008), mereka tidak mengemukakan permohonan untuk mendapatkan perintah keibubapaan sehingga Februari 2014—iaitu jauh melepasi had masa enam bulan yang ditetapkan oleh Seksyen 54(3) Akta tersebut. Di bawah undang-undang India mahupun England, ibu tumpangan pada mulanya dianggap sebagai ibu bapa yang sah dari segi undang-undang; keadaan ini menyebabkan pasangan yang memulakan proses tersebut tidak mempunyai sebarang hak atau tanggungjawab undang-undang terhadap X, walaupun wujud hubungan biologi dan interaksi harian antara mereka.

Pemohon, iaitu X dan Y, merupakan pasangan sejenis yang mendapatkan rawatan kesuburan di Hospital St Bartholomew (klinik tersebut). X melahirkan anak pertama mereka, C1, pada tahun 2010. Kedua-dua ibu bapa berhasrat agar Y menjadi ibu bapa yang sah dari segi undang-undang dan percaya bahawa mereka telah menandatangani semua borang kebenaran HFEA yang diperlukan. Beberapa tahun kemudian, pihak klinik memaklumkan kepada mereka bahawa tiada Borang PP (kebenaran pasangan untuk menjadi ibu bapa) yang telah ditandatangani ditemui dalam rekod mereka. Berdasarkan nasihat pihak klinik dan peguam terdahulu mereka—yang beranggapan bahawa itu merupakan satu-satunya penyelesaian—Y secara rasmi mengambil C1 sebagai anak angkat pada tahun 2014 bagi menjamin status undang-undangnya. Walau bagaimanapun, susulan perkembangan perundangan kemudiannya (khususnya kes *Re Case A*), ibu bapa tersebut menyedari bahawa mereka mungkin sebenarnya telah pun menjadi ibu bapa yang sah sejak awal lagi, lalu berusaha untuk membatalkan perintah pengambilan anak angkat tersebut di samping mendapatkan pengisytiharan rasmi mengenai status keibubapaan.

Kes ini melibatkan pasangan sejenis, X dan Y, yang menjalani rawatan IVF di sebuah klinik berlesen. Y, iaitu ibu yang mengandungkan bayi tersebut, melahirkan anak kembar yang disenyawakan menggunakan sel telur biologi milik X. Di bawah Akta Persenyawaan dan Embriologi Manusia (HFEA) 2008, bagi membolehkan X diiktiraf sebagai ibu bapa yang sah, borang-borang tertentu perlu ditandatangani: ibu yang mengandungkan bayi mesti menandatangani Borang WP (memberikan persetujuan agar pasangannya menjadi ibu bapa), dan pasangan tersebut mesti menandatangani Borang PP (memberikan persetujuan untuk menjadi ibu bapa). Akibat kesilapan pentadbiran oleh pihak klinik, pasangan itu secara tidak sengaja tertukar peranan: Y menandatangani Borang PP manakala X menandatangani Borang WP. Selain itu, Y terikat dalam perkongsian sivil dengan seorang wanita lain (CP), walaupun mereka telah berpisah. Di bawah Seksyen 42 HFEA 2008, pasangan dalam perkongsian sivil dianggap sebagai ibu bapa yang sah melainkan dibuktikan bahawa mereka tidak memberikan persetujuan terhadap rawatan tersebut.

Kes ini melibatkan lapan permohonan berasingan (Kes P hingga X) yang didengar secara bersama disebabkan oleh isu perundangan yang serupa berhubung perkhidmatan pembiakan dengan bantuan yang disediakan oleh klinik-klinik di bawah kawal selia *Human Fertilisation and Embryology Authority* (HFEA). Enam wanita dan dua lelaki memohon deklarasi di bawah Seksyen 55A Akta Undang-Undang Keluarga 1986 (*Family Law Act 1986*) bagi mengesahkan status mereka sebagai ibu bapa yang sah kepada anak-anak yang dilahirkan hasil daripada rawatan berlesen. Permohonan-permohonan tersebut dikemukakan akibat pelbagai kegagalan pentadbiran yang melibatkan borang kebenaran wajib HFEA (Borang WP dan PP). Kesilapan-kesilapan ini termasuk: Borang yang hilang atau tidak lengkap: Tarikh yang tiada, kotak kebenaran yang tidak ditanda, atau ketiadaan borang sepenuhnya (Kes P, Q, S, T, U, W, dan X). Dokumentasi yang salah: Penggunaan halaman yang salah bagi sesuatu borang atau menandatangani bahagian yang salah pada borang kebenaran dalaman klinik (Borang IC) (Kes S, T). Kesilapan tarikh: Meletakkan tarikh yang salah pada tandatangan (Kes R).

Tindakan undang-undang ini timbul susulan satu audit oleh Human Fertilisation and Embryology Authority (HFEA), yang mendedahkan bahawa 46% klinik berlesen telah menemui “ketidaknormalan” dalam rekod mereka berkaitan dengan keizinan ibu bapa. Di bawah Seksyen 37 dan 44 Akta HFEA 2008, status keibubapaan dari segi undang-undang bagi pasangan bukan biologi bergantung kepada pemberian notis keizinan bertulis oleh kedua-dua pihak—iaitu ibu dan pasangan tersebut—sebelum rawatan dimulakan. Dalam tujuh kes yang ditangani (A–F dan H), kanak-kanak telah dilahirkan hasil daripada rawatan yang berjaya, namun borang keizinan HFEA yang diwajibkan (Borang WP dan Borang PP) didapati hilang, tersalah letak, atau mengandungi kesilapan.

Pemohon, Encik dan Puan K, masing-masing berusia 72 tahun dan telah bersara semasa mengemukakan permohonan mereka. Susulan kematian tragis anak lelaki tunggal mereka akibat kanser pada tahun 2020, mereka memutuskan untuk memulakan proses ibu tumpangan di California. Seorang kanak-kanak, B, dilahirkan pada bulan Januari 2024 menggunakan sperma Encik K dan sel telur daripada penderma. Walaupun pemohon telah memperoleh perintah pra-kelahiran dari California yang mengiktiraf mereka sebagai ibu bapa yang sah, di bawah undang-undang United Kingdom, ibu tumpangan yang mengandungkan bayi tersebut (Puan Z) dan suaminya kekal sebagai ibu bapa yang sah. Pemohon kembali ke UK bersama B pada bulan Mac 2024 dan memohon perintah keibubapaan bagi menjamin hubungan undang-undang seumur hidup dengan kanak-kanak itu.