Satu pembohongan daripada bapa angkat, sebagai pertukaran untuk sijil kelahiran palsu? Analisis mendalam.

📌 Kes video

Watak Utama Kes:

Cik E (kini berusia sekitar 30 tahun)

Latar Belakang:

Pada bulan November 1996, ibu bapa angkatnya mendapat tahu daripada seorang kenalan di pasar malam di Johor bahawa seorang bayi perempuan yang baru lahir telah ditinggalkan. Mereka kemudian membayar RM500 di sebuah rumah di Segamat untuk mengambil kanak-kanak tersebut. Pada bulan Disember tahun yang sama, mereka membuat laporan palsu di balai polis Gemas dengan mendakwa diri mereka sebagai ibu bapa kandung kanak-kanak itu, lalu memperoleh sijil kelahiran yang pertama.

Insiden:

Pada tahun 2018, ketika Cik E yang berusia 22 tahun pergi memperbaharui dokumen pengenalannya, MyKad beliau dirampas, sijil kelahirannya dibatalkan, dan status beliau bertukar kepada “Belum Ditentukan” sebagai individu tanpa kewarganegaraan.

Keputusan Mahkamah:

Pada bulan Jun 2026, Mahkamah Rayuan memutuskan keputusan yang tidak memihak kepada Cik E; ini bermakna beliau tidak boleh memperoleh kewarganegaraan Malaysia secara automatik.

⚖️ 3 Fakta Undang-undang Utama daripada Mahkamah Rayuan

Pembohongan menyebabkan sijil kelahiran ‘dibatalkan’.

Kisah sebenar: Ibu bapa angkat pada masa itu tidak membuat laporan polis atau memaklumkan pihak perkhidmatan sosial. Sebaliknya, mereka terus membawa kanak-kanak itu pulang dan berbohong semasa proses pendaftaran dengan mendakwa mereka ialah ibu bapa kandung.
Keputusan mahkamah: Pada tahun 2018, apabila Jabatan Pendaftaran Negara (JPN) menjalankan siasatan, mereka mendapati kenyataan bapa angkat adalah bercanggah—pada mulanya beliau mendakwa kanak-kanak itu ialah anak perempuan seorang rakan, kemudian mengubah kenyataan dengan mengatakan beliau tidak tahu siapa ibu bapa kandung kanak-kanak itu. Ketidakjujuran ini menyebabkan mahkamah beranggapan bahawa mereka mungkin menyembunyikan identiti ibu kandung; oleh itu, di bawah Seksyen 27(3) Akta Pendaftaran Kelahiran dan Kematian 1957, rekod asal telah dibatalkan.

“Urusan persendirian” tidak sama dengan “pengabaian bayi” dari segi undang-undang.

Salah tanggapan umum: Sesetengah pihak beranggapan bahawa selagi seseorang mengambil anak angkat yang telah ditinggalkan, mereka boleh menggunakan Perkara 19B Jadual Kedua Perlembagaan dan mendakwa bahawa bayi baru lahir yang “ditemui ditinggalkan” harus dianggap sebagai anak kepada ibu tempatan.
Keputusan mahkamah: “Pengabaian” dari segi undang-undang memerlukan kanak-kanak itu ditemui tanpa sebarang jejak ibu bapa. Memandangkan bapa angkat tersebut mengakui telah mengambil kanak-kanak itu dari rumah seorang rakan dan membuat bayaran untuknya, mahkamah menganggapnya sebagai satu urus niaga persendirian yang telah diatur lebih awal, dan bukannya kes penemuan bayi yang ditinggalkan di jalanan. Oleh itu, Perkara 19B tidak terpakai.

Beban pembuktian ‘prinsip keturunan’ yang amat sukar dipenuhi (Perkara 14(1)(b) Perlembagaan)

Keperluan undang-undang: Untuk memperoleh kewarganegaraan secara automatik, anda perlu memenuhi ‘prinsip keturunan’ (*Jus Sanguinis*); ini bermakna pemohon perlu membuktikan bahawa mereka tidak mewarisi kewarganegaraan asing semasa lahir.
Dilema sebenar: Memandangkan ibu bapa kandung Cik E tidak diketahui, mahkamah berpendapat ia tidak boleh menolak kemungkinan bahawa beliau mungkin mewarisi kewarganegaraan lain semasa lahir, justeru beliau tidak dapat memenuhi beban pembuktian ini.
💡 Nasihat untuk ibu bapa yang sedang atau telah mengambil anak angkat

Kos transaksi persendirian: ‘Ganjaran’ sebanyak RM500 boleh memusnahkan masa depan kanak-kanak—transaksi persendirian tidak sama dengan pengambilan anak angkat yang sah di sisi undang-undang.

Anda mesti mematuhi prosedur yang betul: Perkara pertama yang perlu dilakukan apabila menemui bayi yang ditinggalkan ialah menghubungi polis. Tanpa laporan polis, pihak berkuasa undang-undang sukar untuk mengiktiraf kanak-kanak tersebut sebagai ‘bayi yang ditinggalkan’.

Pembohongan akhirnya akan terbongkar: Walaupun anda mungkin terlepas daripada dikesan semasa memohon kad pengenalan pada usia 12 tahun, semakan latar belakang pada usia 22 tahun mungkin akan mendedahkan perkara sebenar.

Nasihat akhir: Identiti tidak boleh dipalsukan dan undang-undang bukanlah satu permainan. Jika anda berhadapan dengan situasi sebegini, pastikan anda mendapatkan nasihat daripada peguam perlembagaan yang bertauliah, serta elakkan daripada menanganinya berdasarkan cakap-cakap orang atau secara persendirian.